Bóg działa zarówno w historii jak i w życiu każdego człowieka. Nie każdy jednak ma dar dostrzeżenia wielkich dzieł Boga,  dlatego niezbędna jest pomoc. Taka pomocą jest w Kościele posługa słowa, której wyrazem wydaje się być przede wszystkim katecheza..  „Katecheza jest wychowaniem w wierze dzieci, młodzieży i dorosłych, a obejmuje przede wszystkim nauczanie doktryny chrześcijańskiej przekazane na ogół w sposób systematyczny i całościowy, dla wprowadzenia wierzących w pełnię życia chrześcijańskiego.” (Adhortacja Apostolska JPII o katechizacji w naszych czasach, nr 18).

Rolą katechezy jest systematyczne i uporządkowane wprowadzanie w Objawienie: naukę wiadomości katechizmowych, biblijnych, historycznych, moralnych, eklezjalnych.. Katecheza to przekaz wiedzy o wierze, jej zasadach, wymaganiach i przywilejach, jakie posiada członek Kościoła Katolickiego. Inną cechę katechezy stanowi powiązanie wiedzy z życiem sakramentalnym. Nie można tylko wiedzieć o Bogu ,to za mało znać Jego naukę, czy imponować cytatami z Biblii lub pism Ojców Kościoła. Potrzeba powiązania wiedzy o Bogu z życiem, sprzężenia pomiędzy "znam" a "trwam w Bogu". Katecheza prowadzi do uświadomienia sobie wagi sakramentów, ich znaczenia dla osobistej relacji człowieka z Bogiem, jak i dla szerokiego rozumienia "bycia człowiekiem z innymi". Wpływa to na wychowanie człowieka do działalności godnej chrześcijanina, która realizuje się w małych wspólnotach rodzinnych, poprzez parafialne, aż do utożsamiania się z posługą Kościoła Powszechnego.

Już w najwcześniejszej historii Kościoła pojawiły się dwa dzieła, które z pewnością możemy uznać za korzenie katechezy i pewne jej skodyfikowanie. Są to: Didache i Pasterz Hermasa.

Didache (Nauka Dwunastu Apostołów) powstała. około 50 r. n.e. Jest  zbiorem przepisów moralnych, liturgicznych i prawnych. Zawiera pouczenia moralne, pierwszy opis chrztu , przepisy liturgiczne i modlitwy oraz zarządzenia organizacyjne pierwszych gmin . Również wzywa do czujności wobec zbliżającego się czasu przyjścia Chrystusa.. Pasterz Hermasa powstał. około 90 r. w środowisku rzymskim. Dokument wspomina o chrzcie, dając szczegółowe rady. Zawarte są w nim pouczenia o pokucie w związku z oczekiwanym końcem świata.

We wczesnym chrześcijaństwie termin katecheza oznaczał formę  ustnych przekazów dokonywanych w kontekście liturgicznym w procesie przygotowania do sakramentu Chrztu św. poprzez katechumenat. Forma ta zanikła na przełomie VIII i IX w. wraz z ustaniem praktyki katechumenatu.

Jednakże zachowało się wiele spisanych tekstów katechez, m.in. Katechezy przedchrzcielne Cyryla Jerozolimskiego (315-386), św. Jana Chryzostoma oraz Ambrożego z Mediolanu (339-397), De Mysteris (O tajemnicach) oraz De Sacramentis (O sakramentach), które biskup Mediolanu wygłosił ok. 388 r.

Św. Augustyn napisał dzieło „Początkowe nauczanie religii”, będące swego rodzaju podręcznikiem do katechezy dla pewnego diakona w Kartaginie.

W Średniowieczu samo słowo katecheza znikło z użycia. Zaczęły powstawać książki zwane katechizmami.. Mówiono o katechizowaniu i o katechizowanych. Katecheza była przede wszystkim sprawą rodziców i chrzestnych, którzy uczyli swe dzieci katechizmu.

Również w okresie reformacji mnożyły się pisane katechizmy. Marcin Luter wydał swój katechizm w 1529 r. Już w 1551 r., w odpowiedzi na katechizmy protestanckie, cesarz Ferdynand I Habsburg powierzył wiodącym teologom katolickim stworzenie katolickiego katechizmu, który byłby odpowiedzią na rosnącą popularność rozpowszechniającej się doktryny reformacyjnej. Pierwszy katechizm powstał w 1562 r., kilka lat po soborze trydenckim i był on początkowo rodzajem podręcznika dla osób przystępujących do pierwszej komunii świętej, tzw. katechumenów, skąd pochodzi jego nazwa. Później jednak rozrósł się w oficjalną, napisaną jednak prostym językiem wykładnię stanowiska Kościoła, we wszystkich istotnych dla zwykłych wiernych sprawach, o dość znacznej objętości (ok. 1000 stron maszynopisu). Obok tego oficjalnego Katechizmu Rzymskiego  powstały też inne. Najbardziej znane katechizmy katolickie zostały napisane przez jezuitów, Piotra Kanizjusza (1556) i kard. Roberta Bellarmina (1598). Na przełomie XIX i XX w. powstał też popularny katechizm kard.. Pietro Gasparriego

W latach 80. XXw. wobec trudności wśród wiernych  w  wyrażaniu prawd wiary  związanych z procesem desakralizacji i dechrystianizacji oraz wynikającego z nich kryzysu wiary, zaistniała potrzeba  wskazania nowych dróg ewangelizacji  i wskazań moralnych na zmieniające się warunki życia.  Jan Paweł II podjął decyzję o przygotowaniu we współpracy z wszystkimi biskupami świata książki, w której przeciętny katolik mógłby znaleźć odpowiedź na pytania dotyczące swojej wiary.  Koordynatorem przedsięwzięcia wybrany został ówczesny kard.. Joseph Ratzinger.

Powstałe w wyniku decyzji papieża dzieło „Katechizm Kościoła Katolickiego”  (KKK) od 1992 roku stanowi oficjalną wykładnię doktryny wiary i zasad moralności Kościoła katolickiego.

Składa się on  z 2865 punktów ujętych w cztery części:

- jest szczegółową analizą poszczególnych elementów Credo (wyznania wiary).

- omawia celebrację misterium chrześcijańskiego, czyli zagadnienie misterium paschalnego - tajemnicy śmierci i zmartwychwstania Chrystusa oraz poszczególne 7 sakramentów Kościoła.

-dotyczy zasad moralności chrześcijańskiej, ze szczególnym uwzględnieniem przykazań Dekalogu.

- określa cechy modlitwy chrześcijańskiej, ze zwróceniem uwagi na modlitwę Ojcze nasz..

Całość podzielona jest na części, działy, rozdziały, artykuły i niekiedy na paragrafy. Pomocny jest fakt, że punkty znajdujące się na końcu artykułu stanowią skrót poprzednich.

W celu ułatwienia zapoznania się z treścią KKK, w 2005r. specjalnie powołana komisja opracowała „Kompendium Katechizmu Kościoła Katolickiego” jako syntezę jego zawartości w zwięzłej i przystępnej formie obejmując wszystkie istotne i podstawowe elementy wiary Kościoła wg schematu "pytanie-odpowiedź", stanowiące „rodzaj vademecum, które pozwoli osobom wierzącym i niewierzącym objąć jednym rzutem oka całą panoramę wiary katolickiej” (BXVI). 

Aby ułatwić powiązanie wiary Kościoła z mentalnością współczesnych młodych ludzi, pod redakcją metropolity Wiednia, kardynała Christopha Schönborna w oparciu o KKK i Kompendium zostało opracowane dzieło posługujące się językiem młodzieży i poruszające wszystkie kwestie wiary katolickiej. W powstaniu owego katechizmu dla młodych -  YOUCAT (od ang. Youth Cathechism) brali udział młodzi, którzy sami redagowali pytania i sprawdzali zrozumiałość języka.

YOUCAT  zawiera 527 pytań i odpowiedzi na podstawowe zagadnienia wiary katolickiej. Każde z pytań połączone jest z odpowiednim miejscem w pełnej wersji Katechizmu. Treść uzupełniona została o cytaty z Biblii oraz wypowiedzi świętych, autorytetów, myślicieli i uczonych..

Katechizm liczy 304 strony i dzieli się na cztery części:

1 - W co wierzymy,

2 -  Jak celebrujemy misteria Kościoła,

3 - W jaki sposób mamy życie w Chrystusie,

4 - Jak powinniśmy się modlić.

Porusza wszystkie ważne kwestie dotyczące wiary i moralności katolickiej. Wyjaśnia także wiele spraw nurtujących dziś młode pokolenie. Ponadto zawiera interesującą dla młodego czytelnika szatę graficzną, liczne ilustracje i zdjęcia oraz indeks tematyczny. Przystępny język i nowoczesna szata graficzna sprawiają, że ten katechizm może być doskonałym przewodnikiem po ścieżkach wiary.

Papież Benedykt XVI rozdał ponad 700.000 egz. YOUCAT - u podczas Światowych Dni Młodzieży w Madrycie 2011.

 Autor: Zbigniew Pływaczewski