Na wzgórzach morenowych przy drodze Czarnków - Wronki, leży niewielka miejscowość Lubasz, otoczona lasami Puszczy Noteckiej oraz jeziorami. Jest ona celem licznych pielgrzymek wiernych, gdyż w tutejszym Sanktuarium Maryjnym Królowej Rodzin znajduje się cudowny obraz Matki Bożej.

Historia samej miejscowości sięga prawdopodobnie czasów rzymskich. Miał na tym terenie istnieć punkt postojowy kupców rzymskich, podążających bursztynowym szlakiem. Fakt dawnego osadnictwa potwierdza grodzisko w kształcie ściętego stożka, położone w pobliżu Jeziora Dużego. Na przestrzeni wieków Lubasz należał do wielu znakomitych rodów, jednak największy jego rozkwit nastąpił w XVII wieku, dzięki rodzinie Miaskowskich. Wojciech Maksymilian Miaskowski wybudował na tzw. Krasnej Górze barokowy kościół, który istnieje do dnia dzisiejszego.

Parafia i kościół - geneza

Kościół pod wezwaniem św. Wawrzyńca i św. Zygmunta ufundowali w XII wieku właściciele Lubasza. Najstarsza wzmianka o kościele parafialnym pochodzi z 1403 r.

Oprócz kościoła parafialnego, który znajdował się w parku niedaleko pałacu, stał na tzw. Krasnej Górze, drewniany kościółek pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny. Najstarsza wzmianka historyczna o nim, pochodzi z wizytacji kanonicznej biskupa Strzałkowskiego z roku 1628. Z dokumentu wizytacyjnego wynika, że wybudowano go w 1586 r. dzięki staraniom O. Adama Ryskoniusza ze Stajkowa, cystersa z przemęckiego klasztoru. Kościół ten konsekrowano w 1609 r.

Dnia 8 maja 1664 r. drewniany kościół spłonął. Było to w dzień św. Stanisława Szczepanowskiego biskupa. Wkrótce rozpoczęto budowę nowego kościoła, który przetrwał do 1750 r. W tym, bowiem roku miał on zapaść się pod wpływem działań atmosferycznych.

Na jego miejsce wzniesiono nowy kościół, którego dziesięcioletnia budowa została ukończona 7 września 1761 r. Nowy kościół ku czci Najświętszej Maryi Panny został poświęcony w 1775 r., a kościołem parafialnym stał się od 22 maja 1779 r.

Dotychczasowy kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca i św. Zygmunta przetrwał do roku 1810, w którym został rozebrany.

Kościół na zewnątrz

Kościół zbudowany jest w stylu późnobarokowym na planie krzyża. Ma długość czterdziestu ośmiu metrów, szerokości trzynastu metrów a łącznie z kaplicami bocznymi trzydzieści jeden metrów. Kościół otoczony jest pseudobarokowym murem i bramą z 1900 r. Jest jednonawowy, z nieco większym prezbiterium, zamkniętym półkoliście od wschodu, osiągającym długość dziesięciu metrów.

Posiada dwie podobne boczne kaplice w kształcie podkowy, pokryte kopułami z blachy miedzianej. Fasadę główną świątyni zwieńczają dwie wieże z ośmiobocznymi hełmami o kształcie cebulastym, ukośnie ustawione do frontu, zakończone pozłacanymi krzyżami.

Do prezbiterium dobudowano dwie prostokątne, piętrowe przybudówki: od północy - skarbczyk, a od południa - zakrystię.

Przy kościele w poł. XIX w. wybudowano plebanię, a w 1856 r. neogotycką dzwonnicę w stylu gotyku angielskiego.

W ostatnich latach XX wieku kościół gruntownie wyremontowano. Przełożono dach, wymieniono hełmy na wieżach. W 2001 r. podjęto prace wokół kościoła, czego efektem było wyłożenie obejścia starobrukiem. W latach 2005 - 2006 odnowiono elewację zewnętrzną, która nabrała nowych barw. To przedsięwzięcie podjęto w związku z przeżywanymi w 2006 roku Dożynkami Archidiecezjalno - Wojewódzkimi. Rozpoczęto też osuszanie fundamentów kościoła.

Jednolite rokokowe wyposażenie wnętrza z ok. 1760 roku posiada bogatą dekorację stiukową. W latach 1937 - 1938 wystrój kościoła wzbogacono o nową, wykonaną w technice figuralnej, polichromię, według projektu prof. Wacława Taranczewskiego z Poznania, przedstawiającą sceny z życia Maryi. Polichromia ta została odrestaurowana w latach siedemdziesiątych XX wieku.

W ołtarzu głównym nad obrazem widnieje Duch Święty, a w zwieńczeniu Bóg Ojciec. Między kolumnami stoją rzeźby świętych Apostołów Piotra i Pawła, św. Katarzyny, św. Rozalii oraz Archaniołów Michała i Rafała.

W prezbiterium po bokach znajdują się stalle dwurzędowe, przyozdobione herbem Lubasza. Na piętrze z każdej strony znajdują się loże. Nad wejściem do prawych stalli umieszczony jest portret małżonków Boncza - Miaskowskich, fundatorów świątyni. Sklepienie prezbiterium przedstawia wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, otoczonej wieńcem Ewangelistów oraz świętych Józefa, rodziców Maryi i Jej krewnej Elżbiety. Na bocznych ścianach prezbiterium umieszczone są drogocenne wota - ocalałe po kradzieży - ofiarowane w 1651 r. za ocalenie w bitwie pod Beresteczkiem przez Teodora i Łukasza Gorajskich.

W przejściu z prezbiterium do nawy, po lewej stronie - patrząc na ołtarz główny - widać rzeźbioną ambonkę, a po prawej chrzcielnicę przedstawiającą chrzest Jezusa w Jordanie.

Kościół oprócz ołtarza głównego posiada także pięć bocznych ołtarzy.

Z prawej strony prezbiterium znajduje się ołtarz z wizerunkiem św. Walentego męczennika, a nad nim obraz św. Rocha. Na ołtarzu umieszczone są też postaci św. Wawrzyńca oraz druga postać nieznanego świętego.

Po lewej stronie prezbiterium natomiast, stoi ołtarz św. Jana Nepomucena, gdzie umieszczony jest również obraz św. Rozalii.

W kaplicy bocznej św. Krzyża - po prawej stronie kościoła - umieszczony jest ołtarz Pana Jezusa Ukrzyżowanego i Najświętszego Serca Jezusa. Na czerwonym tle umieszczony jest krzyż z postacią Zbawiciela, a przed nim na ołtarzu stoją postacie Maryi i św. Jana - umiłowanego ucznia. Obok nich natomiast znajdują się biblijne postacie Mojżesza i Aarona. Pod krzyżem umieszczona jest figura Serca Pana Jezusa. Z lewej strony kaplicy widoczna jest figura św. Teresy od Dzieciątka Jezus. Na suficie malowidło przedstawia Pietę i dwa pogrążone w smutku anioły. Nad arkadami kaplicy południowej umieszczone zostały symbole Męki Pańskiej.

Druga boczna kaplica, znajdująca się z lewej strony kościoła, nosi nazwę św. Wojciecha i św. Stanisława Szczepanowskiego - biskupa i męczennika. Nad arkadami kaplicy północnej widnieją symbole męczeństwa św. Wojciecha oraz herb Nałęcz, jak również inicjały ZZSMWK (Zofii ze Skałkowskich Miaskowskiej, Wojewodziny Kaliskiej). Wnętrze kaplicy zdobią dwa ołtarze. W pierwszym umieszczony jest obraz św. Wojciecha, a pod nim znajduje się figura św. Antoniego Padewskiego. Na zwieńczeniu ołtarza widnieje wizerunek św. Grzegorza z Nazjanzu, biskupa i Doktora Kościoła. Sąsiedni ołtarz w tej kaplicy przedstawia św. Wawrzyńca, diakona i męczennika (jest to XVII wieczna kopia Rubensa, której oryginał znajduje się w Pinakotece w Monachium). Kiedyś znajdował się on w ołtarzu głównym pierwszego kościoła parafialnego. Przed nim, na podwyższeniu umieszczony jest mniejszy obraz, ukazujący św. Józefa na łożu śmierci. Na suficie przedstawione jest Narodzenie Pana Jezusa.

Między bocznymi kaplicami, na płaskim stropie nawy umieszczono sceny z życia Najświętszej Maryi Panny, które są okolone wizerunkami polskich świętych. W środkowej części nawy, na ścianie po prawej stronie (patrząc w stronę chóru), znajduje się obraz św. Maksymiliana Marii Kolbego.

Nad wejściem głównym do kościoła znajduje się - ozdobiony przez artystów włoskich - chór z organami oraz rzeźbami przedstawiającymi aniołów.

Pod kościołem znajdują się dwie krypty: pod prezbiterium - dla zmarłych kolatorów, druga natomiast w kaplicy św. Krzyża - dla zmarłych proboszczów.

W 2002 r. położono marmurową posadzkę przy stallach oraz w bocznych kaplicach; postawiono też marmurowy ołtarz i ambonkę. W roku następnym, czyli 2003 położono marmurową posadzkę w nawie głównej, jak również wymalowano wnętrze kościoła. W 2005 r. natomiast odrestaurowano główny ołtarz.

Odpust

Dnia 8 września - Uroczystość Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, poprzedzona kilkoma dniami, podczas których przybywają pielgrzymi z Archidiecezji i Dekanatu.

Obchodzone są także inne dni odpustowe: Uroczystość Zesłania Ducha Świętego w ósmą Niedzielę Wielkanocną, Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, św. Walentego i w rocznicę konsekracji kościoła.

Początki kultu Matki Bożej w Lubaszu wiążą się z objawieniem na Krasnej Górze. Jak głosi miejscowe podanie, Matka Boża ukazała się pewnemu leśnikowi i powiedziała mu, że wszyscy, którzy będą się w tym miejscu modlić, uzyskają łaski.

Pierwsza wzmianka o cudownym obrazie pochodzi z roku 1553, kiedy wywodzący się ze Stajkowa w Parafii lubaskiej cysters, o. Adam Ryskoniusz przekazał parafii wizerunek Matki Bożej z Dzieciątkiem. Zgodnie z przekazem historycznym obraz pochodzi z Rzymu, ale nie udało się ustalić, w jaki sposób trafił do Lubasza ani kto jest jego twórcą.

Cudowny obraz Matki Boskiej, pochodzący z końca XVI wieku, namalowany jest farbami olejnymi na dwóch dębowych deskach o wymiarach 93, 5 x 130, 5 cm i ma rzeźbioną srebrną ramę. Wzorowany jest na obrazie „Salus Populi Romani” (Wybawienie Ludu Rzymskiego) z Bazyliki Santa Maria Maggiore (Matki Boskiej Większej) w Rzymie, zwanej także Bazyliką Matki Boskiej Śnieżnej.

Obraz przedstawia Maryję piastującą na ręku Syna Bożego, a jednocześnie ukazującą Go, jako naszego Nauczyciela i Wychowawcę. Można przypuszczać, że historia obrazu ma jakiś związek z jezuitami, gdyż Jezus trzyma w lewej dłoni książeczkę z herbem jezuitów.

W roku 1609 konsekrowano drewniany kościół, a w jego głównym ołtarzu umieszczono obraz. W 1664 r. drewniany kościół spłonął, ale obraz w cudowny sposób ocalał. W 1750 r. rozpoczęto budowę obecnego kościoła, a w dniu 7 września 1761 r. obraz umieszczono w ołtarzu głównym, gdzie znajduje się do dziś. W II połowie XVIII wieku przyozdobiono go srebrną sukienką i koronami z półszlachetnych kamieni czeskich.

Dnia 23 listopada 1984 r. złodzieje sprofanowali świątynię, kradnąc cenne siedemnasto- i osiemnastowieczne wota oraz srebrną sukienkę z koronami z cudownego obrazu. Po tej kradzieży obraz poddano konserwacji i umieszczono na dawnym miejscu. Wtedy też wykonano nową rzeźbioną ramę.

W 2004 r. po Odpuście ponownie okradziono kościół z pozostałych wot, zabrano srebrny pacyfikał i dwa świeczniki siedmioramienne.

Obecnie obraz z wizerunkiem Matki Bożej przysłonięty jest drugim, późnobarokowym obrazem, przedstawiającym scenę Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny.

Dnia 3 września 2000 r. odbyła się w Lubaszu uroczystość koronacji cudownego obrazu koronami papieskimi. Korony poświęcił papież Jan Paweł II w dniu 13 czerwca 1999 r. w Warszawie na Placu Piłsudskiego, a koronacji dokonał Arcybiskup Metropolita Poznański Juliusz Paetz.

Gwiazda oznacza Maryję, albowiem Ona wśród gwiazd wybranych świeci najjaśniej, gdyż jest pełna łaski. Gwiazda poranna, Jutrzenka (jak śpiewamy w pieśni o podobnym tytule) poprzedza przyjście Chrystusa i wydaje Go na świat.

Hymn "Ave Maris Stella" (Witaj Gwiazdo Morza) określa Maryję, jako tę, która wskazuje drogę i niesie otuchę, świeci nad falami świata.

Gwiazda Morza to tytuł Matki Bożej, symbolizujący jej doskonałość, dzięki której jako wzór wskazuje drogę, budzi i podtrzymuje nadzieję ludzi zdążających do nadprzyrodzonego celu życia. Określenie to wiąże się, więc z teologiczną cnotą nadziei i jest symbolem Maryi, jako Orędowniczki, wspomagającej w trudnych okolicznościach życia doczesnego. Dlatego też często umieszcza się gwiazdę na ramieniu płaszcza lub nad czołem Maryi.

Poza tym gwiazda ma jeszcze inną symbolikę.

W starożytności, szczególnie w piśmie klinowym gwiazda jest znakiem Boga.

W Biblii gwiazdy są stworzeniami, które radośnie wypełniają rozkazy Stwórcy: "Gwiazdy radośnie świecą na swoich strażnicach. Wezwał je. Odpowiedziały: Jesteśmy. Z radością świecą swemu Stwórcy" (Ba 3, 34). W Księdze Psalmów napisane jest: "On liczbę gwiazd oznacza, wzywa je po imieniu" (Ps 147, 4). Psalm 148 natomiast wzywa, aby wszystkie gwiazdy chwaliły Pana. Blask gwiazd uważano za ozdobę nieba i źródło światła (Rdz 1, 17-18; Ps 136, 9)

Św. Piotr pisze w swoim liście: "Mamy jednak mocniejszą, prorocką mowę, a dobrze zrobicie, jeżeli będziecie przy niej trwali jak przy lampie, która świeci w ciemnym miejscu, aż dzień zaświta, a gwiazda poranna wzejdzie w waszych sercach" (2 P 1, 19). Apokalipsa św. Jana nazywa Chrystusa gwiazdą świecącą, poranną (Ap 22, 16). W Liturgii Wielkiej Soboty w śpiewie Exultet słyszymy słowa: "Słońce (gwiazda poranna) nieznające zachodu; Jezus Chrystus Twój Syn Zmartwychwstały, który oświeca ludzkość swoim światłem".

Gwiazda to symbol Chrystusa, symbol mesjański.

Księga Daniela zawiera słowa: "Mądrzy będą świecić jak blask sklepienia, a ci, którzy nauczyli wielu sprawiedliwości, jak gwiazdy przez wieki i na zawsze" (Dn 12, 3). Zdanie to odnosi się, więc do sprawiedliwych, do nauczycieli Kościoła oraz do Maryi, która jest dla nas wzorem i świeci swoim przykładem.

Mając na uwadze to, co zostało powiedziane wcześniej o gwiazdach wzywanych przez Boga po imieniu i odpowiadających: "Jesteśmy", widać analogię do Maryi, która znana Bogu po imieniu, również na Jego wezwanie odpowiedziała: "Oto ja służebnica Pańska, niech mi sie stanie według Twego słowa".

 źródło: www.sanktuariumlubasz.pl