Postawy liturgiczne PDF Drukuj Email
Wpisany przez TOMASZ32-VAD   
sobota, 05 września 2020 23:04

Jako pełniący funkcje Animatora Liturgicznej Służby Ołtarza; Ceremoniarza; Lektora  chciałbym przedstawić wszystkim wiernym podstawowe zasady i postawy podczas Liturgii oparte na Ogólnym Wprowadzeniu do Mszału OWMR ; Wskazania Episkopatu Polski po ogłoszeniu nowego wydania OWMR ; Ceremoniał Liturgicznej Posługi Biskupów dostosowany do zwyczajów diecezji polskich (Caeremoniale Episcoporum).


Postawy liturgiczne

 

Poprawne wykonywanie posługi liturgicznej wymaga od członków służby przyjmowania odpowiednich postaw, służących zewnętrznej jedności zgromadzenia. Każda postawa jest także znakiem pewnej rzeczywistości duchowej, która wyraża się właśnie poprzez przyjętą postawę ciała (por. WEP 4751[Wskazania Episkopatu Polski po ogłoszeniu nowego wydania OWMR (9 marca 2005 r.]),  OWMR 43[Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego ustęp 43).

 

 

Punkt 43 mówi: Wierni stoją od rozpoczęcia śpiewu na wejście albo od początku wejścia kapłana do ołtarza aż do kolekty włącznie; podczas śpiewu Alleluja przed Ewangelią; w czasie głoszenia Ewangelii; podczas wyznania wiary i modlitwy powszechnej; od wezwania Orate fratrem przed modlitwą nad darami do końca Mszy świętej, z wyjątkami, które zostaną niżej wymienione. Wierni siedzą podczas czytań przed Ewangelią i psalmu responsoryjnego; w czasie homilii i przygotowania darów oraz – zależnie od okoliczności - kiedy zachowuje się święte milczenie po Komunii świętej. Jeśli nie stoją na przeszkodzie względy zdrowotne, ciasnota lub obecność znacznej liczby uczestników albo inne uzasadnione przyczyny, wierni klęczą podczas konsekracji. Ci zaś, którzy na konsekrację nie klękają, niech wykonają głęboki ukłon, gdy kapłan po konsekracji przyklęka. Konferencja Episkopatu zgodnie z zasadami prawa może przystosować gesty i postawy ciała opisane w Obrzędach Mszy świętej do mentalności i uznanych tradycji ludów. Należy jednak zadbać o to, aby adaptacje odpowiadały znaczeniu i charakterowi poszczególnej części celebracji. Gdzie istnieje zwyczaj, iż lud klęczy od zakończenia aklamacji Święty aż do końca Modlitwy eucharystycznej oraz przed Komunią świętą, gdy kapłan mówi "Oto Baranek Boży", zwyczaj ten wypada zachować. Celem zachowania w tej samej celebracji jednolitości gestów i postaw ciała niech wierni dostosują się do zachęt, jakie zgodnie z przepisami Mszału wypowiada diakon, usługująca osoba świecka lub kapłan.


A.POSTAWA STOJĄCA

Jest postawą radości oraz wyczekiwania; oznacza także gotowość do podjęcia służby. Przyjmuje się ją:
1. od procesji wejścia do kolekty włącznie,
2. od śpiewu przed Ewangelią (aklamacji) do zakończenia Ewangelii,
3. od wyznania wiary do zakończenia modlitwy powszechnej,
4. od okadzenia kapłana (podczas Mszy Świętej z okadzeniami),
5. od wezwania: Módlcie się, aby… do rozpoczęcia modlitwy epikletycznej,
6. od aklamacji anamnetycznej po przeistoczeniu do Baranku Boży włącznie,
7. w czasie modlitwy po Komunii i obrzędów zakończenia Mszy Świętej, aż do wyjścia asysty i celebransów z kościoła (do krużganek lub do przedsionka).


B.POSTAWA SIEDZĄCA

Oznacza zasłuchanie w słowo Boże oraz dziękczynienie. Przyjmuje się ją:
1. w czasie czytań (poza Ewangelią), psalmu responsoryjnego, homilii i sekwencji,
2. w czasie przygotowania darów i procesji z darami,
3. w czasie rozdawania Komunii oraz w czasie ciszy po Komunii,
4. w czasie ogłoszeń parafialnych.

Uwagi:
a) Powyższe wskazania tyczą się wiernych oraz tych, którzy nie czynią żadnej posługi w tym czasie.
b) Siadamy razem z celebransem, razem z nim również wstajemy. Jeśli są koncelebranci lub diakon, kierujemy się głównie postawą GC(głównego Celebransa), chyba że np. stoi on przed amboną po Ewangelii. W spornych sytuacjach należy kierować się zachowaniem ceremoniarza lub – w przypadku jego nieobecności – pomocnika ceremoniarza.
c) Postawa siedząca nie zwalnia z zachowania godnego miejsca i pełnionej posługi. Należy siadać prosto, a pozycja rąk i nóg – jak w innych postawach – powinna wyrażać mój czynny udział w liturgii. Nie może być w nim lekceważenia (nogi wyciągnięte do przodu, ręce skrzyżowane) ani znudzenia (bawienie się palcami itp.). Ręce mogą być złączone albo położone na kolanach.
d) Jeżeli brakuje miejsc siedzących, wówczas przyjmuje się postawę stojącą lub uczestniczy we Mszy w absydzie.


C.POSTAWA KLĘCZĄCA


To postawa adoracji, uwielbienia i pełnego oddania się Bogu. Przyjmuje się ją:

1. od epiklezy[Epikleza (modlitwa epikletyczna) – słowo pochodzenia greckiego, oznaczające
wzywanie. Jest to prośba do Boga Ojca, aby za sprawą Ducha Świętego chleb i wino
zostały przemienione w Ciało i Krew Jezusa Chrystusa. Jest to modlitwa wstawiennicza,
aby Bóg dokonał przemiany. W czasie modlitwy epikletycznej, która następuje
przed przeistoczeniem, celebrans wyciąga ręce nad darami złożonymi na ołtarzu.
Druga epikleza następuje po konsekracji – celebrans wstawia się za wiernymi, którzy
mają przyjąć Komunię Świętą, aby dokonała się w nich przemiana] i w trakcie przeistoczenia, wierni i służba liturgiczna wstają na aklamację po przeistoczeniu,
2. do zakończenia doksologii małej,
3. ministranci klęczą po Komunii od powrotu pierwszego szafarza do prezbiterium do zamknięcia tabernakulum. Nie dotyczy to ministrantów wykonujących posługi.
Uwaga: Ludzie w starszym wieku, słabi i chorzy, mogą siedzieć w czasie całej Mszy świętej i nie należy ich niepokoić (WEP 51).

Gesty liturgiczne

Podobnie jak postawy, również gesty są świadectwem jedności zgromadzenia liturgicznego, ale są również dostrzegalnymi znakami, które podtrzymują, umacniają i wyrażają wiarę (OWMR 20).
Punkt 20 Ogólnego Wprowadzenia do Mszału Rzymskiego Sprawowanie Eucharystii, podobnie jak cała liturgia, dokonuje się przez dostrzegalne znaki, które podtrzymują, umacniają i wyrażają wiarę . Dlatego należy bardzo starannie dobierać i łączyć te formy i elementy przez Kościół zaproponowane, które z uwagi na uwarunkowania osób i miejsc bardziej sprzyjają czynnemu i pełnemu uczestnictwu wiernych oraz służą ich duchowemu dobru.


PRZYKLĘKNIĘCIE

Przyklęknięcie oznacza uwielbienie i oddanie czci Bogu. Wykonuje się je przez zgięcie prawego kolana aż do ziemi (OWMR 274, CE 69[Ceremoniał Liturgicznej Posługi Biskupów dostosowany do zwyczajów diecezji polskich (Caeremoniale Episcoporum) ]), bez żadnych innych znaków (skłonu głowy lub znaku krzyża):

1. w procesji wejścia – po dojściu do ołtarza (WEP 8, CE 195[Ceremoniał Liturgicznej Posługi Biskupów dostosowany do zwyczajów diecezji polskich (Caeremoniale Episcoporum) ]). Jeśli procesja jest uroczysta, służba liturgiczna i celebransi podchodzą do ołtarza parami, każda para po kolei oddaje cześć ołtarzowi przez równe przyklęknięcie. Nie przyklękają osoby, które wnoszą coś procesyjnie (por. WEP 8),
2. przechodząc przed ołtarzem, na którym znajduje się Najświętszy Sakrament,
3. w procesji komunijnej – w momencie, gdy stoi się za przyjmującym Najświętszy
Sakrament (por. WEP 38),
4. w procesji wyjścia – cała służba oraz celebransi wykonują gest równocześnie,
5. przed Krzyżem świętym, od jego adoracji w Wielki Piątek do rozpoczęcia Wigilii  Paschalnej,
6. poza liturgią: przed Najświętszym Sakramentem, zarówno wystawionym, jak
i w tabernakulum przy wejściu do kościoła oraz przy wychodzeniu z niego (CE 71, ID 26[Instrukcja w sprawie niektórych norm dotyczących Kultu tajemnicy Eucharystycznej Inaestimabile Donum  ]).

PUNKT 274 Ogólnego wprowadzenia do Mszału Rzymskiego mówi:

Przyklęknięcie, które wykonuje się przez zgięcie prawego kolana aż do ziemi, oznacza uwielbienie. Dlatego obowiązuje ono przed Najświętszym Sakramentem i przed Krzyżem świętym, od jego uroczystej adoracji w liturgii Wielkiego Piątku aż do rozpoczęcia Wigilii Paschalnej. W czasie Mszy świętej kapłan celebrujący przyklęka trzy razy: po podniesieniu Hostii, po podniesieniu kielicha i przed Komunią świętą. Szczegółowe przepisy obowiązujące we Mszy koncelebrowanej zostały podane w odpowiednim miejscu (por. nry 210-251). Jeśli zaś w prezbiterium jest tabernakulum z Najświętszym Sakramentem, kapłan, diakon i inni usługujący przyklękają po przyjściu do ołtarza i przed odejściem od niego, nie zaś podczas samej celebracji Mszy świętej. Poza tym przyklękają wszyscy, którzy przechodzą przed Najświętszym Sakramentem, chyba że idą w procesji. Usługujący, którzy niosą krzyż procesyjny lub świece, zamiast przyklęknięcia wykonują  skłon głowy.

SKŁON GŁOWY

Również jest wyrazem czci. Wykonuje się go:

1. wymawiając razem imiona trzech Osób Boskich, imię Jezusa, Najświętszej Maryi
Panny i świętego, na cześć którego sprawuje się liturgię (WEP 46, OWMR 275a, CE 68a),
275  Punt Ogólnego Wprowadzenia do Mszału Rzymskiego mówi : Ukłon wyraża uszanowanie i cześć oddawaną osobom lub ich wyobrażeniom. Rozróżnia  się dwa rodzaje ukłonów: pochylenie głowy i pochylenie ciała.

a) Pochylenie głowy czyni się, wymawiając razem imiona Trzech Osób Boskich, imię Jezusa, Najświętszej Maryi Panny i Świętego, na cześć którego sprawuje się Mszę.
b) Pochylenie ciała, czyli głęboki ukłon, czyni się: przed ołtarzem; podczas wypowiadania modlitw: Wszechmogący Boże, oczyść i Przyjmij nas, Panie; w czasie wyznania wiary na słowa: I za sprawą Ducha Świętego; w Kanonie Rzymskim na słowa: Pokornie Cię błagamy. W ten sposób pochylony stoi diakon, gdy prosi o błogosławieństwo przed głoszeniem Ewangelii. Ponadto kapłan pochyla się nieco, kiedy w czasie konsekracji wymawia słowa Pańskie

2. w procesji wejścia – dotyczy osób, które wnoszą coś procesyjnie (por. WEP 8,
CE 70). Jeśli Ewangeliarz wnosi diakon, opuszcza on skłon głowy – składa Ewangeliarz na ołtarzu i całuje go wraz z celebransami (OWMR 173). Jeśli Ewangeliarz wnosi lektor, wykonuje on skłon głowy, składa Ewangeliarz na ołtarzu i odchodzi na swoje miejsce (WEP 8, OWMR 195),
3. przed czynnością liturgiczną i po jej zakończeniu (wobec ołtarza, celebransa lub diakona).

Uwagi:

a) Punkt 1. odnosi się do sytuacji, w których wymawia się jedno z podanych imion. Jeśli wymawiają je tylko celebransi (np. w modlitwie eucharystycznej – por. WEP 46), wierni nie wykonują skłonu! Podobnie też logika liturgii wymaga, by L[lektor] , PS, Kom[komentator], MP[Posługa modlitwy modlitwy powszechnej (wiernych)] czy MK[]Ministrant księgi (mszału) nie czynili skłonu w czasie swojej posługi.
b) Brak skłonu głowy na znak szacunku dla świętych imion to częsty błąd. Warto więc zwrócić uwagę, że imiona te występują m.in.:
• w pierwszej formie aktu pokutnego,
• w hymnie Chwała na wysokości Bogu,
• w wyznaniu wiary,
• w modlitwie Chwała Ojcu (doksologii małej) – występuje np. w Liturgii Godzin.
c) Nie należy przesadzać z ilością skłonów, tak ciała, jak i głowy. W pewnych sytuacjach mogłoby bowiem dojść do zbytniego nagromadzenia gestów, co kolei prowadzi do ośmieszenia liturgii. Czasami lepiej zrezygnować ze skłonów przed i po czynności liturgicznej (np. przy przygotowaniu ołtarza), a zostawić jeden z nich – ten drugi. Nie czynimy też skłonu przed podaniem ampułek i lawaterza, a jedynie przed odejściem.

Punkt 195 Ogólnego Wprowadzenia do Mszału rzymskiego mówi:

Po przyjściu do ołtarza razem z innymi wykonuje głęboki ukłon. Jeśli niesie Ewangeliarz, podchodzi do ołtarza i składa na nim księgę. Następnie zajmuje w prezbiterium swoje miejsce wśród innych ministrantów.

Punkt 173 Ogólnego Wprowadzenia do Mszału rzymskiego mówi:

Jeśli niósł księgę Ewangelii, opuszcza ukłon po przyjściu do ołtarza i przystępuje do niego. Następnie składa na nim Ewangeliarz i wraz z kapłanem na znak czci całuje ołtarz. Jeśli zaś nie niósł księgi Ewangelii, wykonuje jak zwykle wraz z kapłanem głęboki ukłon i razem z nim na znak czci całuje ołtarz. Następnie, jeśli stosuje się okadzenia, asystuje kapłanowi przy nałożeniu kadzidła oraz okadzaniu krzyża i ołtarza.

SKŁON CIAŁA

Kładzie jeszcze większy nacisk na oddawany Bogu szacunek niż skłon głowy.
Skłon ciała wykonuje się:

1. w wyznaniu wiary: na słowa „I za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem” lub „który się począł z Ducha Świętego, narodził się z Maryi Panny”. Na te słowa w uroczystość Zwiastowania i Narodzenia Pańskie  go przyklęka się (WEP 25, por. OWMR 137). W ten sposób wyrażamy szacunek dla tajemnicy Wcielenia, jednej z najważniejszych tajemnic wiary,
2. przechodząc przed ołtarzem, na którym nie ma Najświętszego Sakramentu,
3. wobec biskupa – po podejściu do biskupa, po spełnieniu wobec niego posługi oraz przy przechodzeniu przed nim (CE 76),
4. turyferariusz i nawikulariusz – przed okadzeniem osób lub rzeczy (z wyjątkiem ołtarza i złożonych na nim darów) oraz po jego wykonaniu (OWMR 277,
CE 91),
5. jeśli wierny stoi w czasie konsekracji – w momencie, gdy GC przyklęka
(OWMR 43),
6. W procesji komunijnej – zamiast przyklęknięcia, jeśli wierny nie może go wykonać
(WEP 38),
7. diakon – gdy prosi o błogosławieństwo przed głoszeniem Ewangelii oraz
przed procesją z Ewangeliarzem do ambony (OWMR 175).

Uwaga: zdarza się, że po przyklęknięciu w procesji wyjścia służba wykonuje jeszcze skłon w stronę ołtarza. Kłóci się to z zasadą szlachetnej prostoty (KL 34)[ Konstytucja Soboru Watykańskiego II o liturgii świętej Sacrosanctum Concilium] – stanowi zbędne powtórzenie znaku. Nie powinniśmy tego czynić nawet wtedy, gdy skłon wykonuje celebrans – póki służba wykonuje gesty jednakowo, nie kłóci się to z zasadą
jedności znaków. Podobnie lektorzy i psałterzysta nie wykonują skłonu w stronę ołtarza przed czytaniem i po nim, jeśli nie przekraczają osi ołtarza i poruszają się po prezbiterium (np. kiedy zajmują miejsce po lewej stronie prezbiterium i na nie wracają). Czynią to natomiast ci, którzy wchodzą do prezbiterium, zgodnie z punktem b)

Punkt 277 Ogólnego wprowadzenia Do Mszału Rzymskiego mówi:

Kapłan nakłada kadzidło do kadzielnicy i błogosławi je znakiem krzyża, nic nie mówiąc. Przed okadzeniem i po jego wykonaniu oddaje się głęboki ukłon w stronę okadzanej osoby lub rzeczy, z wyjątkiem ołtarza i darów złożonych na ofiarę w Mszy świętej. Trzema rzutami kadzielnicy okadza się: Najświętszy Sakrament, relikwie świętego Krzyża i obrazy Chrystusa Pana wystawione do publicznej czci, dary złożone na ofiarę w Mszy świętej, krzyż ołtarzowy, Ewangeliarz, paschał, kapłana i lud. Dwoma rzutami kadzielnicy okadza się relikwie i obrazy Świętych wystawione do publicznej czci, i to tylko na początku celebracji, po okadzeniu ołtarza.

a) jeśli ołtarz jest odsunięty od ściany, kapłan okadza go, obchodząc dokoła;
b) jeśli ołtarz nie jest odsunięty od ściany, kapłan, przechodząc wzdłuż niego, okadza najpierw prawą, potem lewą stronę. Jeżeli krzyż jest na ołtarzu lub obok niego, okadza się go przed okadzeniem ołtarza. Natomiast jeżeli jest za ołtarzem, kapłan okadza go, gdy przed nim przechodzi. Dary ofiarne kapłan okadza trzema rzutami kadzielnicy, przed okadzeniem krzyża i ołtarza. Może też wykonać okadzenie darów, czyniąc nad nimi znak krzyża kadzielnicą.



ZŁOŻENIE RĄK

To średniowieczny gest oddania się na służbę; wykonywał go wasal wobec swojego seniora, a do dziś wyświęcany prezbiter wkłada swoje ręce w dłonie biskupa. Złożone ręce (palcami do góry, na wysokości piersi) to postawa wszystkich wiernych, ale szczególnie służby liturgicznej. Oznacza ona pragnienie służby, jest wyrazem gotowości do niej (przyjmujemy ją, gdy nie wykonujemy żadnej czynności w postawie stojącej). Należy dbać o jej zachowanie również ze względu na wiernych, którzy biorą przykład z posługujących przy ołtarzu; ponadto taka postawa jest estetyczna, niedbałe trzymanie rąk może zaś prowadzić do dekoncentracji wiernych, a nawet zgorszenia.


ROZŁOŻENIE RĄK

W czasie Eucharystii przysługuje TYLKO celebransom. Częste wśród wiernych rozkładanie rąk w czasie Modlitwy Pańskiej jest niepoprawne: gest ten jest zarezerwowany dla tego, kto w naszym imieniu zanosi wspólną modlitwę do Boga. Wyraża on zarówno jedność ludu Bożego zgromadzonego wokół ołtarza, jak i wyjątkową rolę celebransa, działającego in persona Christi – w imieniu Chrystusa.


UDERZENIE SIĘ W PIERSI

Czynimy w czasie pierwszej formy aktu pokutnego. Gest ten wyraża skruchę i pragnienie uleczenia serca z niszczących je grzechów. Uderzamy delikatnie w pierś prawą ręką, lekko zaciśniętą w pięść na słowa „moja wina, moja wina, moja bardzo wielka wina”, podczas gdy lewa ręka spoczywa poniżej piersi).

Uwaga: Nie wykonujemy tego gestu, gdy mówimy Baranku Boży ani Panie, nie jestem godzien. Nie są to formuły wyznania win, lecz ukorzenia się przed Bogiem. Podobnie nie czynimy go w czasie I Modlitwy Eucharystycznej (na słowa Również nam, Twoim grzesznym sługom...). Akt pokuty jest jedynym momentem, w którym wierni mogą wykonać ten gest.


ZNAK POKOJU

Służy okazaniu jedności i miłości bliźniego przed przyjęciem Najświętszego Sakramentu (OWMR 82). W polskim Kościele tym znakiem jest ukłon lub podanie ręki (WEP 33). W naszym Duszpasterstwie używa się drugiej formy: członkowie służby liturgicznej podchodzą do ołtarza, by otrzymać znak pokoju od celebransa lub diakona (OWMR 181) przez podanie ręki, a następnie w ten sam sposób przekazują go sobie wzajemnie. Znak pokoju przekazujemy tylko najbliżej stojącym (OWMR 82). Gest ten wykonujemy w milczeniu lub używając formuły „Pokój Pański niech zawsze będzie z tobą” albo „Pokój z tobą”(po łacinie: „Pax tecum”),  przyjmujący zaś odpowiada „Amen”. Nie wolno używać formuły: „Pokój nam wszystkim”( WEP 33).
Uwaga: Celebrans może przekazać znak pokoju usługującym i niektórym wiernym, jednak nie opuszcza prezbiterium (OWMR 154), chyba że w liturgii uczestniczy przedstawiciel władz państwowych, który z racji pełnionego urzędu uczestniczy w liturgii. W takim wypadku diakon lub jeden z koncelebransów może opuścić prezbiterium, by przekazać mu znak pokoju (CE 102). Tę kwestię należy ustalić przed rozpoczęciem Eucharystii – jest to zadanie ceremoniarza.

Ogólne Wprowadzenie Do Mszału Rzymskiego w punkcie 154 mówi nam:

Następnie kapłan, mając rozłożone ręce, wypowiada głośno modlitwę: Panie, Jezu Chryste, Ty powiedziałeś; gdy ją skończy, rozkładając i składając ręce, wypowiada życzenie pokoju słowami: Pokój Pański niech zawsze będzie z wami. Lud odpowiada: I z duchem twoim.
Następnie kapłan może dodać stosownie do okoliczności: Przekażcie sobie znak pokoju. Kapłan może przekazać znak pokoju usługującym, zawsze jednak pozostając w prezbiterium, aby nie zakłócać celebracji. Niech uczyni podobnie, jeśli ze słusznej przyczyny pragnie przekazać znak pokoju niektórym wiernym. Wszyscy zaś zgodnie z postanowieniem Konferencji Episkopatu wyrażają sobie wzajemnie pokój i komunię miłości. Kiedy przekazuje się znak pokoju, można powiedzieć: Pokój Pański niech zawsze będzie z tobą lub Pokój z tobą. Na te słowa odpowiada się: Amen.

Ogólne Wprowadzenie do Mszału Rzymskiego w punkcie 181 mówi nam :

Gdy kapłan odmówi modlitwę o pokój, a lud na jego słowa: Pokój Pański niech zawsze będzie z wami odpowie: I z duchem twoim, diakon stosownie do okoliczności, mając złożone ręce i zwrócony do ludu, wzywa do obrzędu pokoju, mówiąc: Przekażcie sobie znak pokoju. Sam zaś przyjmuje od kapłana znak pokoju i może go przekazać innym usługującym, stojącym w pobliżu.

Ogólne Wprowadzenie do Mszalu Rzymskiego w punkcie 82 mówi nam :

Następuje obrzęd pokoju, w którym Kościół prosi o pokój i jedność dla siebie samego i dla całej ludzkiej rodziny, wierni zaś okazują sobie trwającą w Kościele komunię i miłość, zanim przyjmą Najświętszy Sakrament. Jeśli chodzi o sam znak przekazania pokoju, winny go ustalić Konferencje Episkopatu zgodnie z mentalnością i zwyczajami ludów. Wypada jednak, aby każdy z umiarem przekazywał znak pokoju tylko osobom najbliżej stojącym.


ZNAK KRZYŻA

Istnieje w dwóch formach: małej i dużej.

1. Mały – wykonuje się na czole, ustach i sercu (wyrażamy w ten sposób pragnienie życia Ewangelią rozumem i sercem oraz głoszenia jej) przed Ewangelią razem z celebransem lub diakonem wypowiadającym formułę „Słowa Ewangelii według świętego N.” (OWMR 134, WEP 17, CE 74). Wykonujemy go wspólnie, czyli równocześnie z szafarzem Ewangelii, aby zachować piękno tego wspólnotowego gestu.
2. Duży – wykonujemy w czasie Eucharystii: na początku Eucharystii, w obrzędzie błogosławieństwa na końcu Mszy, w przypadku aspersji oraz po błogosławieństwie Ewangeliarzem przez biskupa.

Uwaga: Nie robimy znaku krzyża na błogosławieństwo rzeczy, miejsc i innych osób (wody, pokarmu w Wielką Sobotę, kaplicy, małżonków...), ani też w I modlitwie eucharystycznej razem z celebransem. W czasie gestu lewa ręka spoczywa na piersi, prawa powoli robi znak krzyża.

Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego w punkcie 134 mówi:

Na ambonie kapłan otwiera księgę, po czym mając ręce złożone, mówi: Pan z wami. Lud odpowiada: I z duchem twoim. Następnie kapłan dodaje: Słowa Ewangelii według świętego N., czyniąc wielkim palcem znak krzyża na księdze, na swym czole, ustach i piersiach. To samo czynią wszyscy inni. Lud wypowiada aklamację: Chwała Tobie, Panie. Następnie kapłan, jeśli stosuje się okadzenia, okadza księgę (por. nry 276-277). Potem wygłasza Ewangelię, na koniec zaś dodaje aklamację: "Oto słowo Pańskie", lud zaś odpowiada: "Chwała Tobie, Chryste". Kapłan całuje księgę, mówiąc cicho: "Niech słowa Ewangelii zgładzą nasze grzechy"

PROCESJA

To także gest liturgiczny (por. OWMR 44), jednak szczególnym, bo wykonywanym w ruchu. Jednak ruch jest znamienną cechą Żywego Kościoła, który podąża drogą zbawienia; jest wspólnotą pielgrzymującą. W Eucharystii uczestniczymy (bezpośrednio lub pośrednio) w kilku procesjach: na wejście, z księgą Ewangelii, z darami, do Komunii oraz na wyjście.
Do gestów zalicza się także czynności i procesje, w czasie których kapłan podąża do ołtarza z diakonem i usługującymi; diakon przed głoszeniem Ewangelii zanosi Ewangeliarz do ambony; wierni przynoszą dary oraz przystępują do Komunii świętej. Wypada, aby te czynności i procesje odbywały się w sposób piękny i by towarzyszyły im odpowiednie śpiewy,
zgodnie z zasadami ustalonymi dla poszczególnych czynności.


Kilka uwag odnośnie do procesji:

1. Powinna być niespieszna, dostojna, godna wydarzenia, któremu służy.
2. Nie każde jednak przemieszczanie się jest procesją. Nie należy więc nadawać przesadnej dostojności i uroczystej formy każdej zmianie miejsca (np. przyniesienie ampułek do ołtarza, gdy nie ma procesji z darami albo zbieranie ofiar na tacę).
3. Uczestniczący w procesji, którzy przechodzą przed Najświętszym Sakramentem nie przyklękają (OWMR 274).
4. Zdarzają się również inne procesje, np. na uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa (Boże Ciało) lub procesja pogrzebowa. Wobec nich stosuje się te same zasady, co w przypadku procesji w czasie Mszy Świętej. Instrukcje szczegółowe, dotyczące niektórych postaw i gestów (szczególnie wobec służby liturgicznej)  

Ogólne wprowadzenie Do Mszału Rzymskiego w punkcie 274 mówi:

Poza tym przyklękają wszyscy, którzy przechodzą przed Najświętszym Sakramentem, chyba że idą w procesji. Usługujący, którzy niosą krzyż procesyjny lub świece, zamiast przyklęknięcia wykonują skłon głowy.

UWAGI OGÓLNE

• Wszystkie postawy i gesty wykonujemy równo, razem z innymi posługującymi oraz z celebransami. Przy większej liczbie usługujących ceremoniarz może wydawać polecenia słowne, jednak służba liturgiczna powinna dążyć do nabierania wyczucia, które pozwoli wykonywać gesty i zmieniać postawy równocześnie.
• Gesty i postawy muszą wyglądać godnie, a więc i ich zastosowanie, przyjęcie lub zmiana domagają się odpowiedniej dbałości. I tak np. przyklękamy bez pośpiechu, dbając, by kolano dotknęło ziemi. Pośpiech zawsze źle wygląda.
• Usługujący nigdy nie idą ani nie biegną, tylko kroczą. Jest w tym kroczeniu jakaś powaga i dostojeństwo płynące z wielkości przeżywanych tajemnic. Odnosi się to wszystkim do procesji, ale nie tylko. W każdym przejściu w czasie liturgii zachowujemy taką postawę. Z człowieka idącego w procesji liturgicznej promieniuje chwała Boża i radość służenia Panu
(CPL, s. 39).CPL to Ceremoniał Posług Liturgicznych, ks. Stanisław Szczepaniec, Kuria Metropolitalna w Krakowie 1987
• Należy więc pamiętać o godnej postawie ciała i ułożeniu rąk, a także by nie potykać się o albę lub nie wpadać na innych uczestników liturgii.
• W prezbiterium nigdy nie chodzimy tyłem! Nawet jeśli mam uczynić tylko kilka kroków (np. od dzwonków do miejsc siedzących), należy się odwrócić wokół własnej osi i przejść na miejsce. Chodzenie tyłem grozi potknięciem i wygląda nieelegancko: kolumna wojskowa nigdy nie będzie zawracać, idąc tyłem, bo naraziłaby
się na śmieszność.

Wszystkie przedstawione zasady i postawy myśle że czytającym pomogą zrozumieć liturgie i godnie uczestniczyć. Zachęcam również wszystkich mężczyzn [młodych] do służby Bogu ponieważ to jest wielki zaszczyt być wokół Ołtarza Pańskiego.


AUTOR: Paweł Franciszek Arnold

Poprawiony: sobota, 05 września 2020 23:27